İklim, bir yerin uzun yıllar ortalama hava koşullarıdır. Türkiye’de dört mevsim görülür ve farklı iklim tipleri bir arada bulunur.
İklimi etkileyen etmenler
- Enlem: Güneş ışığının geliş açısı. Türkiye ılıman kuşaktadır.
- Yükselti: Her 100 metrede sıcaklık yaklaşık 0,5-0,6 °C düşer.
- Denize uzaklık: Kıyılarda sıcaklık farkı azdır; iç kesimlerde fazladır.
- Yer şekilleri: Dağların uzanışı nemli havayı engeller (Toroslar, Kuzey Anadolu Dağları).
- Hava kütleleri ve rüzgârlar: Kuzeyden soğuk, güneyden sıcak hava gelebilir.
İklim tipleri
- Akdeniz iklimi: Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlı. Bitki örtüsü maki ve çam ormanlarıdır. Turunçgil, zeytin, muz yetişir.
- Karadeniz iklimi: Her mevsim yağışlı; yıllık sıcaklık farkı azdır. Orman yaygındır; çay, fındık ve mısır yetişir. Türkiye’nin en çok yağış alan yeri Doğu Karadeniz’dir.
- Karasal iklim: Yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve karlıdır; sıcaklık farkı fazladır. İç Anadolu’da bozkır (step), Doğu Anadolu’da çayır ve bozkır görülür. Tahıl ve şeker pancarı yetişir.
- Geçiş iklimi (Marmara): Akdeniz ve Karadeniz ile karasal iklimin özellikleri karışıktır. Ege ve Marmara kıyılarında ılıman koşullar hâkimdir.
Yağış
- En çok yağış alan bölge: Doğu Karadeniz.
- En az yağış alan bölge: İç Anadolu’nun içi ve Iğdır çevresi.
- Güneydoğu Anadolu’da yazlar çok sıcak ve kurak, kışlar ılıktır.
Doğal bitki örtüsü
- Orman: Karadeniz, Toroslar, Marmara’nın bir bölümü.
- Maki: Akdeniz ve Ege kıyıları.
- Bozkır: İç Anadolu, Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu.
- Alpin çayırlar: Yüksek dağların üst kesimleri.
Sınavda dikkat
- “Yaz kuraklığı” görüldüğü tek iklim Akdeniz’dir.
- “Her mevsim yağışlı” → Karadeniz.
- “Sıcaklık farkı en fazla” → Karasal iklim.