Maden ve enerji soruları “şu maden hangi ilde çıkarılır?” biçimindedir. Aşağıdaki listeyi maden – yer eşleştirmesi olarak öğren.
Metalik madenler
- Demir: Divriği (Sivas), Hekimhan (Malatya), Hasançelebi (Malatya).
- Krom: Fethiye (Muğla), Guleman (Elazığ), Mersin ve Bursa çevresi. Türkiye önemli krom üreticilerindendir.
- Bakır: Murgul (Artvin), Küre (Kastamonu), Ergani – Maden (Elazığ), Siirt – Madenköy.
- Boksit (alüminyum): Seydişehir (Konya), Milas (Muğla), Akseki (Antalya).
- Kurşun-çinko: Balya (Balıkesir) bölgesi.
Endüstriyel madenler
- Bor: Kırka (Eskişehir), Bigadiç (Balıkesir), Emet (Kütahya). Dünya bor rezervinin büyük bölümü Türkiye’dedir.
- Mermer: Afyon, Muğla, Bilecik, Marmara Adası (Balıkesir) ve Burdur.
- Tuz: Tuz Gölü, Çankırı, Iğdır, Çorum.
Enerji madenleri
- Taşkömürü: Zonguldak havzası (Amasra, Karadeniz Ereğli). Demir-çelik sanayinde kullanılır.
- Linyit: Soma (Manisa), Tunçbilek (Kütahya), Afşin-Elbistan (Kahramanmaraş); termik santrallerde kullanılır.
- Petrol: Batman, Siirt, Adıyaman çevresi.
- Doğal gaz: Üretimi sınırlıdır; büyük bölümü boru hatlarıyla ithal edilir.
Yenilenebilir enerji
- Hidroelektrik: Fırat üzerinde Keban, Karakaya, Atatürk barajları; Dicle üzerinde Ilısu, Kızılırmak üzerinde Hirfanlı, Kesikköprü, Altınkaya (Kızılırmak).
- Jeotermal: Denizli, Aydın, Kütahya, Manisa gibi fay hatları boyunca yoğunlaşır.
- Rüzgâr: Ege ve Marmara kıyıları.
- Güneş: Güneydoğu Anadolu ve Akdeniz.
Sınavda dikkat
- “Hangisi enerji hammaddesi değildir?” sorusunda bor ve krom gibi madenler çeldirici olabilir.
- GAP (Güneydoğu Anadolu Projesi) Fırat-Dicle üzerindeki barajlarla enerji ve sulama sağlar.
Sık sorulan sorular
Türkiye’nin dünyada en çok rezerve sahip olduğu maden nedir?
Bordur. Eskişehir-Kırka, Balıkesir-Bigadiç ve Kütahya-Emet başlıca yataklardır.
Taşkömürü nerede çıkarılır?
Zonguldak havzasında çıkarılır.
Jeotermal enerji neden Ege’de yoğundur?
Fay hatları ve volkanik etkinlik yer altı sıcak suyunu yüzeye yaklaştırdığı için.
Atatürk Barajı hangi nehir üzerindedir?
Fırat Nehri üzerindedir.