Molarite (mol/L), kimyasal tepkimelerde en çok kullanılan derişim birimidir. Formülün mantığını bilmek yeterlidir.
Molarite
- M = n / V (n: mol sayısı, V: litre cinsinden çözelti hacmi). Birimi mol/L (M).
- n = m / MA (m: gram, MA: mol kütlesi).
- Örnek: 4 g NaOH (MA = 40) ile 500 mL çözelti: n = 0,1 mol; M = 0,1 / 0,5 = 0,2 M.
- Hacim her zaman litreye çevrilir (500 mL = 0,5 L).
Seyreltme
- Suyla seyreltince mol sayısı değişmez: n₁ = n₂ → M₁ · V₁ = M₂ · V₂.
- Örnek: 0,6 M’lik 200 mL çözeltiye su eklenip toplam 400 mL yapılırsa: M₂ = 0,6 · 200 / 400 = 0,3 M.
- Su eklenince derişim azalır; mol sayısı aynı kalır.
- Buharlaştırma: Hacim azalır, derişim artar; mol sayısı sabittir.
Karıştırma
- Aynı maddenin farklı derişimdeki iki çözeltisi karıştırılırsa: M₁V₁ + M₂V₂ = M · (V₁ + V₂).
- Örnek: 2 M’lik 100 mL ile 0,5 M’lik 300 mL karıştırılırsa: (200 + 150) / 400 = 0,875 M.
- Farklı maddeler karışınca tepkime olmuyorsa her bir maddenin derişimi ayrı hesaplanır.
İyon derişimleri
- Kuvvetli elektrolit tamamen iyonlaşır: 0,1 M CaCl₂ çözeltisinde [Ca²⁺] = 0,1 M, [Cl⁻] = 0,2 M.
- İyon derişimi = formül birimindeki iyon sayısı × tuz derişimi.
Yüzde derişimden molariteye
- M = (10 · d · y) / MA (d: g/mL, y: kütlece yüzde, MA: mol kütlesi).
- Örnek: %98’lik, d = 1,84 g/mL H₂SO₄ (MA = 98) için M = 10 · 1,84 · 98 / 98 = 18,4 M.
Çözelti hazırlama
- Katıdan: Gerekli kütle (m = M·V·MA) tartılır, ölçülü balonda suyla tamamlanır.
- Derişik çözeltiden: Gerekli hacim alınıp seyreltilir (asit suya yavaş yavaş eklenir).
Sınavda dikkat
- Hacmi mL ise litreye çevirmeyi unutmayın.
- Seyreltmede mol sabit, derişim ve hacim ters orantılıdır.
- Su eklenen hacim ile toplam hacim karıştırılmamalı: V₂ toplam hacimdir.
- İyon derişimi için iyon sayısı ile çarpın.
Sık sorulan sorular
Molarite nedir?
Bir litre çözeltide çözünmüş maddenin mol sayısıdır.
Seyreltmede hangi büyüklük sabit kalır?
Mol sayısı.
0,1 M Na₂SO₄ çözeltisinde Na⁺ derişimi kaçtır?
0,2 M.
M₁V₁ = M₂V₂ ne zaman kullanılır?
Çözelti suyla seyreltilirken (çözünen mol sayısı sabitken).